Tekst: Philip Fiedeldij Dop
Foto’s: Fiedeldij Dop & Tuinte
Met dank aan: GvG Oliehandel.
Deel: II van II

Oliemaatschappijen mengen verschillende kwaliteiten benzine met elkaar om van de beschikbare aardolie zoveel mogelijk verkoopbare benzine te maken voor auto’s. Computergestuurde hightech motoren met lambda- en antiklopsensoren zorgen met aangepaste benzine-inspuiting en ontstekingsmoment voor probleemloze verbranding. Auto’s worden het hele jaar door vrijwel dagelijks gebruikt, waardoor er geen veroudering van de benzine optreedt. De kleine tankinhoud van deze machines maakt het noodzakelijk de dag- of weekvoorraad tijdelijk op te slaan. Dit geeft organisatorische problemen. De eenvoudige kleine motoren hebben moeite met de verbranding van de gewone benzine die voortdurend van samenstelling wisselt. Bij het zelf mengen van de benzine met 2-takt smeerolie worden veel fouten gemaakt. De inzet van de machines in het groen is seizoensgebonden en vaak worden de machines niet dagelijks gebruikt. De benzine krijgt daardoor snel de kans te verouderen.

Jerrycan
Veel technische fouten beginnen al bij de organisatie van de benzine. De jerrycans worden door hergebruik vuil; het etiket is vaak niet meer leesbaar. Vaak geeft een ‘verzonnen’ kleurcode aan wat er in hoort te zitten. Daarop staat dan weer met viltstift dat er deze keer toch “uit nood” wat anders inzit dan de kleur doet vermoeden! Eén keer 4-takt tanken in een 2-takt motor geeft al snel € 300,= schade!

De kans op een vastloper veroorzaakt veel onzekerheid bij het mengen van 2-takt benzine. Vaak wordt er voor de zekerheid iets meer 2-takt smeerolie toegevoegd. 100 ml smeerolie (1:50) is ook maar een klein beetje op een vijf liter jerrycan benzine! Soms is men vergeten of er al smeerolie inzit, dus: voor de zekerheid nóg maar eens smeren. Gevolg: er wordt vaak gewerkt met een te vet mengsel dat slecht verbrandt.

Elke vijf liter arbeidsvriendelijke Alkylaat benzine wordt geleverd in een nieuwe, schone, un goedgekeurde brandstoftank met een duidelijk etiket dat voldoet aan alle wettelijke eisen. Een blauwe tank voor 4-takt motoren, een oranje tank (met kant en klare 1:50 smering, biologisch afbreekbaar) voor alle 2-takt motoren.

Slechte verbranding
Gewone benzine is een mengel van wisselende samenstelling, van ± 300 verschillende brandstofcomponenten (zie deel I, Tuin en Park Techniek nr. 3, juni 2004). De lange, zware brandstofmoleculen (Aromaten en Olefinen) verbranden slecht en veroorzaken roet en koolaanslag. De korte, lichte brandstofmoleculen verdampen snel en verbranden goed. Deze extreem vluchtige componenten kunnen, in een warme motor, dampbellen in de benzineslangen en carburateur vormen (vapour lock), waardoor de motor stil valt.
Euro 95 betekent dat deze gewone benzine een octaan RON waarde heeft van 95. Dit geeft de klopvastheid weer voor lage toerentallen tot 7.000 toeren/min. De klopvastheid voor hoge toeren tallen, octaan MON is echter slechts 85! Dat is te laag voor 2-takt motoren. Motorzagen, bladblazers, bosmaaiers etc. draaien tussen de 9.000 en 14.500 toeren/min.
De snelle 2–takt motor gaat op gewone benzine detoneren (high speed knock). De benzine verbrandt dan spontaan voordat de bougie vonkt. Dit veroorzaakt een slechte verbranding.

Goede verbranding
Bij het synthetische proces alkyleren worden twee butaan (gas) moleculen aan elkaar gekoppeld. Hier ontstaat de zeer zuivere Alkylaat benzine, die uit slechts tien verschillende, zeer op elkaar lijkende, korte, lichte brandstofmoleculen bestaat. Dit is het duurste proces in de olieraffinaderij, waardoor arbeidsvriendelijke Alkylaat benzine duurder is dan gewone benzine. Bij de verbranding van deze zuivere brandstofmoleculen treedt vrijwel geen roetvorming op. De octaan MON waarde is 92. Dit betekent dat erbij hoogtoerige motoren, zoals de motorzaag, bladblazers, bosmaaier, etc. geen voorontsteking plaatsvindt (detoneren).Door de lage dampspanning van arbeidsvriendelijke benzine wordt vapour lock voorkomen. De zuivere samenstelling van lichte brandstofmoleculen zorgt ervoor dat arbeidsvriendelijke benzine altijd goed (koud) start.

Verouderen
Gewone benzine veroudert snel. Na twee maanden kan de kwaliteit al zeer slecht zijn. Dat begint al direct met het verdampen van de zeer lichte benzinecomponenten. Deze zijn echter nodig om het slechte verdampen van de zware delen te compenseren. Hoe langer de benzine bewaard wordt, des te minder lichte componenten blijven er over. Grasmaaiers, stobbefrezen, versnipperaars met een 4-takt benzinemotor willen daardoor slecht starten na een poos stil staan. Aan het begin van het seizoen zijn er nog meer startproblemen. Het verwondert een groenman vaak dat na eindeloos starten de motor in 1x aanslaat, nadat de monteur er één dopje verse benzine via het bougiegat in de motor heeft gegoten.

De zuivere samenstelling van arbeidsvriendelijke Alkylaat benzine zorgt ervoor dat deze niet veroudert. Na tien jaar is de kwaliteit nog precies hetzelfde.

Gumvorming
Gewone benzine bestaat voor 68% uit Aromaten en Olefinen, deze zijn erg reactief. Het bekendste product daarvan is gumvorming. Deze zet zich af in de kleine precisiekanaaltjes in de carburateur (in de L- en H-sproeier, en de regel- of vlotternaald). De motor krijgt hierdoor minder benzine. Dit arme mengsel veroorzaakt een hetere verbranding en een hoger onbelast toerental. Oververhitting van de motor zorgt dat de zuiger gaat klemmen in de cilinder en vastloopt. Gumvorming vindt altijd plaats. Bij stilstaande benzine krijgt gum de kans zich af te zetten op de onderdelen van de carburateur. Afvalproducten van een slechte verbranding vormen een isolerende laag op de hete bougie, waardoor deze slechter gaat vonken.
De zuivere, lichte brandstof moleculen van arbeidsvriendelijke Alkylaat benzine zijn volledig verzadigd en niet reactief. Hierdoor zijn er geen bijproducten zoals gum, is er geen inwerking op rubber en kunststoffen en heeft het een volledige verbranding. Carburateurs en bougies blijven jarenlang probleemloos functioneren.

2-takt smering
Door de wisselende samenstelling van gewone benzine met ± 300 zeer verschillende componenten, waaronder Alcoholen en Eters (MTBE), lost de 2-takt smeerolie moeilijk op, een deel bezinkt. Schudden help even. Maar net zoals bij Roosvicée zakt het na een poosje uit. Na een paar dagen heeft dat al gevolgen voor de smering van de 2-takt motor. De benzine boven in de jerrycan kan te arm gesmeerd zijn: kans op vastloper. De benzine onder in de jerrycan is te vet: slechte verbranding met koolafzetting.
Arbeidsvriendelijke 2-takt benzine is kant-en-klaar 1:50 gemengd, en zakt niet uit.

Koolafzetting
Door de zware brandstof componenten (Aromaten en Olefinen) in gewone benzine en de te vette smering ontstaat er koolafzetting in de motor. Bij het verouderen van gewone benzine wordt dit erger. De kooldeeltjes kunnen bij hoge temperaturen gaan gloeien en voor de vonk van de bougie de benzine doen ontbranden (detoneren).
Grote koolstofdeeltjes kunnen afbreken en tussen de zuiger en de cilinderwand klemmen, waardoor groeven ontstaan.
De uitlaatpoort gaat dicht zitten met koolaanslag waardoor het vermogen afneemt.
De zuigerveren gaan vastzitten door de koolaanslag. Bij 4-takt motoren komt er tevens koolaanslag op de in- en uitlaatklep, waardoor deze niet goed afdichten. Door dit compressieverlies start de motor slecht en neemt het vermogen af. Door de volledige verbranding van Arbeidsvriendelijke benzine (ook de 2-takt smeerolie) wordt koolaanslag voorkomen.

Jerrycans worden door het gebruik altijd vies en roesten van binnen. Dit vuil verstopt het brandstoffilter. De tankjes van arbeidsvriendelijke benzine worden gerecycled en telkens nieuw en schoon geleverd.

Overstappen op arbeidsvriendelijke benzine
Bij nieuwe en vrij jonge machines de L-sproeier iets rijker afstellen, omdat arbeidsvriendelijke benzine een lichter soortelijk gewicht heeft dan gewone benzine. Bij zeer vervuilde machines is het beter contact op te nemen met de dealer. Arbeidsvriendelijke benzine lost de koolaanslag in de motor op. In een korte tijd komt deze giftige, stinkende uitstoot vrij. Verder blijkt gewone benzine in te werken op de rubbermembranen in de carburateur en de benzineslangetjes. Deze dienen dan vervangen te worden.
Arbeidsvriendelijke benzine is in Nederland verkrijgbaar als Stihl Motomix tel. (030) 241 04 60 en het Zweedse Aspen bij GvG Oliehandel, www.aspen-benelux.nl.